بررسی روند جدایی جریان ملی‌گرا از ائتلاف انقلابی در دوران تثبیت و نهادسازی پس از پیروزی انقلاب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی

2 دانشیار گروه تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 دانش‌آموخته دکترای تاریخ انقلاب اسلامی دانشگاه بوعلی‌سینا، مدرس گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی

چکیده

در انقلاب اسلامی ایران با پیشتازی حرکت اسلام‌گرایان با ‌رهبری امام ‌خمینی(ره) جریان‌های سیاسی مختلف با ایدئولوژی‌های متفاوت برای مقابله با رژیم پهلوی به ائتلاف با یکدیگر پرداختند. دراین‌راستا، جبهة ‌ملی ازجمله احزابی بود که به‌رغم مشی غیردینی خود، در آستانۀ پیروزی انقلاب اسلامی به این ائتلاف انقلابی پیوست؛ اما روند انقلاب و نحوۀ مدیریت آن، بی‌درنگ جبهة ‌ملی را رویاروی انقلابیون مذهبی قرار ‌داد و سبب ‌شد تا این جریان بلافاصله پس از پیروزی از ائتلاف انقلابی جدا شود و درنهایت حذف ‌گردد. دراین‌راستا، مقالۀ حاضر می‌کوشد تا با روش توصیفی- تحلیلی و استناد به منابع کتابخانه‌ای و روزنامه‌ای این سؤال را بررسی کند که «چه مسائلی جبهة ‌ملی را در دوران گذار پس از پیروزی انقلاب رویاروی انقلابیون مذهبی قرار ‌داد و فرایند حذف تدریجی آن‌ها را از صحنۀ سیاست فراهم ‌ساخت؟»؛ در این خصوص یافته‌های پژوهش حاکی ‌از آن ‌است که روند اسلام‌گرایی در جریان نهاد‌سازی پس از پیروزی انقلاب، مهم‌ترین عامل در رویارویی جبهة ‌ملی با نیروهای اسلام‌گرا و درنهایت، حذف تدریجی آن‌ها از عرصۀ سیاست است؛ زیرا به‌لحاظ ایدئولوژی، پیوند دین با سیاست که محور عقاید نیروهای اسلام‌گرا را تشکیل ‌می‌داد، در چارچوب فکری- نظری جبهة ‌ملی جایگاهی نداشت.

کلیدواژه‌ها