خوانش استعاری مفهوم «حق» در گفتمان: مطالعۀ موردی دیوان شیخ گیلانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان انگلیسی و زبانشناسی.واحد کرمانشاه دانشگاه ازاد اسلامی

2 گروه زبان انگلیس و زبانشناسی .واحد کرمانشاه.دانشگاه آزاد اسلامی.کرمانشاه. ایران

3 گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبان‌شناسی، دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران

10.30510/psi.2022.352987.3760

چکیده

گفتمان عرفانی شیخ گیلانی در به چالش کشیدن عقاید زاهدانه و نفوذ اجتماعی تکایای قادریه در مناطق کُردنشین غرب ایران، همواره سد محکمی در برابر گسترش گروه‌های افراطی همچون وهابیت و داعش بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی استعارۀ مفهومی «حق» در دیوان اشعار شیخ گیلانی، بر اساس رویکرد زبان‌شناسی‌شناختی در چارچوب نظری لیکاف و جانسون (1980) در باب استعاره انجام گرفته است. نگارندگان به دنبال پاسخی برای این مسأله بودند که گفتمان عرفانی شیخ گیلانی براساس استعارۀ «حق» چه تأثیری بر رفتار پیروان این مکتب، داشته است؟ همچنین، گفتمان وی براساس نظریه تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین مورد بررسی قرار گرفت. ماهیت روش‌شناختی این پژوهشِ کیفی، توصیفی-تحلیلی بوده که در بخش توصیف استعاره‌ها از دیدگاه فرکلاف بهر گرفته است. داده‌ها، همچنین، به روش کتابخانه‌ای از اشعار شیخ گیلانی گردآوری شدند. یافته‌ها نشان داد که دراویش، رفتاری صادقانه و عاشق‌پیشه داشته‌اند، اما گروه‌هایی نیز در سایۀ تقدیس، به اهداف سیاسی دست یافته بودند. شایان ذکر است که در مناطق کُردنشین ایران شیوخ قادریه به عنوان رهبران کاریزماتیک تنها دارای نفوذ اجتماعی بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها