بررسی تضمین غیرقضایی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

یکی از موضوعات مهم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فصل سوم مربوط به حقوق ملت می‌باشد. این فصل از قانون اساسی از این جهت دارای اهمیّت است که در آن حقوق اساسی و بنیادین افراد جامعه به طور دقیق بیان شده است. قانونگذار اساسی جهت تحقق و تضمین این حقوق سعی کرده است تا سازوکارهای لازم را پیش‌بینی نماید. یعنی هم ابزارهای قضایی و هم ابزارهای غیرقضایی تحقق این حقوق در قانون اساسی پیش‌بینی شده است.

این مقاله در صدد است تا ابزارهای غیرقضایی تضمین حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصرّح در فصل سوم قانون اساسی را مورد ارزیابی قرار دهد. در واقع مقاله در صدد پاسخ به این سؤال است که قانونگذار چه ابزارهایی جهت تضمین کارآمد این حقوق در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران پیش‌بینی نموده است.

مقاله سعی کرده است با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی سازوکارهای غیرقضایی موجود در قانون اساسی و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران را مورد بررسی و کنکاش دقیق قرار ‌دهد.

کلیدواژه‌ها


1ـ اسداللهی، صادق؛ گرجی، علیاکبر؛ عباسی، بیژن؛ نیاورانی، صابر)1399 .)تضمین قضایی 
حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نظام حقوقی جمهوری اسالمی ایران ، فصلنامه 
پژوهشهای اخالقی، شماره42.
2ـ اسماعیلی، محسن؛ امینیپزوه، حسین)1395 .)تحلیل ماهیت و نظام حقوقی حاکم بر 
تعهدات دولت در میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قانون اساسی 
جمهوری اسالمی ایران، فصلنامه دانش حقوق عمومی، شماره14.
3ـ الهام، غالمحسین؛ میرمحمدی، میبدی؛ سیدمصطفی)1392 .)بررسی تداخل مصوبات شورای
عالی انقالب فرهنگی با مصوبات مجلس شورای اسالمی، دولت و مجمع تشخیص مصلحت نظام، 
فصلنامه حقوق اسالمی، شماره14.
4ـ تهامی پورزندی، جواد)1394 .)نظارت بر مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام، پایاننامه 
کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
5ـ جاوید، جواد؛ شاهمرادی، عصمت)1395 .)حقوق شهروندی در نظام قضایی، تهران، 
انتشارات مخاطب.
6ـ حسینی، سیدابراهیم. محدودیتهای مجلس شورای اسالمی در قانونگذاری، فصلنامه 
حکومت اسالمی، شماره4.
7ـ راسخ، محمد)1387 .)نظارت و تعادل در قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران، تهران، 
انتشارات دادگستر.
8ـ زنجانی، عباسعلی؛ موسیزاده، ابراهیم)1389 .)نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری، 
تهران، انتشارات دانشگاه تهران. 
9ـ ساکی، محمدرضا)1392 .)حمایت کیفری از حقوق بشر، تهران، انتشارات میزان.
10ـ شش بلوکی، علیرضا)1393 .)بررسی نظارت قضایی و حقوق رفاهی در آرای دیوان 
عدالت اداری، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد مرودشت.
11ـ گرجی، علیاکبر)1387 .)حاکمیت قانون و محدودیتهای حق دادخواهی در 
دیوان عدالت اداری، نشریه قانون اساسی، شماره9.
12ـ گرجی، علیاکبر)1389 .)عدالت رویهای و تحولگرایی در الیحه آیین دادرسی 
دیوان عدالت اداری، مجله پژوهش حقوق و سیاست، شماره29.
13ـ گرجی، علیاکبر)1395 .)حقوقیسازی سیاست، تهران، انتشارات خرسندی.
14ـ مدنی، جاللالدین)1389 .)حقوق اساسی جمهوری اسالمی ایران، جلد3 ،تهران، انتشارات 
جنگل. 
15ـ مزارعی، غالمحسین)1393 .)جهات ابطال مصوبات دولت در دیوان عدالت اداری و 
شورای نگهبان، تهران، انتشارات خرسندی.
16ـ موسیزاده، ابراهیم)1390 .)بررسی تطبیقی کمیسیون اصل90 و نهاد آمبودزمان، تهران، 
فصلنامه علمی و پژوهشی دیدگاههای حقوق قضایی.
1230
بررسی تضمین غیرقضایی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نظام حقوقی جمهوری اسالمی ایران
17ـ هاشمی، سیدمحمد)1366 .)مدیریت سیاسی از سیاستگذاری تا سیاستگذاری، تهران، 
انتشارات ریاست جممهوری.
18ـ هاشمی، سیدمحمد)1386 .)حقوق اساسی جمهوری اسالمی ایران، جلد2 ،تهران، انتشارات 
میزان.
19ـ هاشمی، سیدمحمد)1391 .)حقوق بشر و آزادیهای اساسی، تهران، انتشارات میزان.