مطالعه کیفی سیاست دادرسی ایران در دعاوی خانوادگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات زنان، دانشکده زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب ،قم ، ایران

2 استادیار پژوهشکده مهرستان ، اصفهان ، ایران

3 استادیار دانشکده زن و خانواده دانشگاه ادیان و مذاهب ، قم ، ایران

4 استادیار گروه حقوق ، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی ،قم،ایران

10.30510/psi.2022.352751.3757

چکیده

دعوای خانوادگی ، اقدامی حقوقی ناشی از اختلافات حل نشده میان اعضای یک خانواده است که با طرح دادخواست آغاز می شود. این پژوهش بر آن است که مبتنی بر مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با زنان مراجعه‌کننده به دادگاه خانواده، (22 نمونه از شهر کرمان) و با تکنیک تحلیل مضامین، به تحلیل تجارب زنان بپردازد و به این سؤال پاسخ دهد که «زنان فرایند دادرسی به دعاوی خانوادگی با رویکرد رایج در قانون آئین دادرسی مدنی را با چه کیفیتی تجربه می‌کنند؟»
بر اساس یافته‌های پژوهش، تجارب زنان در فرایند دادرسی در دو سطح فردی و ساختاری صورت می‌گیرد. در سطح خرد تجارب زنان در ارتباط کنشگران، شکل می‌گیرد که در ذیل مقولة اصلی «سطح فردی» صورت‌بندی شد. مقولة اصلی دیگر «سطح ساختاری» نام گرفت که مشتمل بر تجارب زنان از قوانین و ساختارهای موجود در نظام دادرسی دعاوی خانوادگی در ایران است. در این میان، سطح ساختاری مهم‌ترین مقوله به شمار می‌آید. ماحصل این پژوهش آن است که در نظام حقوقی ایران در گستره محتوایی قوانین و اجرای آراء محاکم بر اساس رویکرد رایج دادرسی مدنی نواقص و ابهامات وجود دارد که نشان از تشدید خصومت‌ها با ارجاع خانواده به دادگاه دارد که لازم است در این خصوص تجدید نظر شود.

کلیدواژه‌ها